Nie ma dziś prawie państw, które byłyby w 100 % jednolite narodowo i nie ma narodu, który żyłby w ramach jednej organizacji państwowej. Grupy etniczne wzbogacają kulturę globalną nadając jej specyficzne zabarwienie. Pod tym względem - jak słusznie stwierdza Kaj Smith: "Kultura wydaje się nam cudownym drzewem, które wyrosło w ciągu niezliczonych stuleci. Szarpały nim burze, połamały jego gałęzie, wichry zdmuchnęły liście i kwiaty, lecz ono samo stoi mocno, nieuszkodzone i pewnego dnia, gdy słońce znów zaświeci i wyjrzy zza chmur, rozwinie się w całej okazałości i stanie się jeszcze mocniejsze, jeszcze potężniejsze w swym dążeniu do światła. (...) Każda kultura i każdy naród ma swoiste piętno; lecz wszystkie gałęzie kultury odrosły od jednego pnia i wszystkie żywią się tymi samymi sokami".

Powyższe stwierdzenie odnosi się również do kilkutysięcznej mniejszości narodowej Litwinów zamieszkującej okolice Puńska. Puńsk przez Litwinów jest nieraz określany stolicą Litwinów mieszkających w Polsce. Turyści odwiedzający te tereny często odnoszą wrażenie, iż znajdują się za granicą, bowiem na ulicach, w sklepach, w kawiarniach, w szkołach, kościele bądź też instytucjach państwowych, w których pracują Litwini, wszędzie słychać język litewski. Po litewsku rozmawiają również w swoich domach. W Puńsku nikt nie wstydzi się i nie boi rozmawiać w swoim ojczystym języku, bo w Puńsku Litwini stanowią większość.

Litwini o ukształtowanej tożsamości narodowej zdają sobie sprawę, że język jest siłą narodu: dopóki on żyje, żyje i naród. Dlatego jest rzeczą niezwykle ważną, aby nauczyć się języka ojczystego jak najwcześniej i najdoskonalej. Mniejszość litewska z okolic Puńska stara się kultywować dziedzictwo swoich przodków i przekazać je następnym pokoleniom.

(tekst: Asta Pieczulis)

Ożywiona działalność kulturalna w Puńsku i jego okolicznych wsiach litewskich jest kontynuacją amatorskiego ruchu artystycznego, który swymi tradycjami sięga lat sprzed I wojny światowej. Wywodzi się z obrzędów i zwyczajów ludowych.

Kultywowano ją w trudnej rzeczywistości wojennej jak też po pierwszej i drugiej wojnie światowej. Nawet uciążliwości i ograniczenia nie ostudziły zapału najbardziej oddanych kulturze litewskiej działaczy, miłośników śpiewu i spektakli. Miejscowa ludność spotykała się w domach, stodołach i w polu, by pieśnią, żartem, muzyką upiększyć swe życie, ukoić duszę, zapomnieć o troskach i niedogodnościach nie najlepszych czasów. Litewskie melodie rozbrzmiewały w wiejskich zagrodach, nad malowniczymi brzegami jezior i u stóp tajemniczej góry zamkowej. W stodołach wystawiano sztuki dramatyczne.

Działalność przodków i możliwości, jakie stwarza współczesne życie, zwłaszcza osiągnięcia techniki, inspirują organizatorów licznych koncertów w salach i na otwartej przestrzeni, zlotów litewskich zespołów artystycznych, festiwali teatrów stodolanych.

Obecnie pracuje wiele zespołów i grup. Niezmiernie cieszy fakt, że co roku przyłączają się do nich coraz to młodsi wykonawcy. Chętnie uczestniczą w zajęciach dzieci. Biorą przykład ze swych rodziców i starszego rodzeństwa. Wielopokoleniowe zespoły zyskują popularność i napawają dumą mieszkańców Puńska. Występy i koncerty przygotowują fachowcy, osoby kompetentne, zaangażowane, kreatywne, bowiem do Puńska i okolic wracają dyplomowani muzycy i choreografowie. Ich profesjonalizm daje wspaniałe efekty. Oryginalne układy taneczne, świetne koncerty i ciekawe widowiska zachwycają widzów i słuchaczy.

Ogromny wpływ na działalność artystyczną wywiera Szkoła Muzyczna I stopnia, czego przykładem mogą być efektownie prezentujące się zespoły “Ai-Vic Band” oraz “Puniukai”. Swoisty charakter zachowują zespoły folklorystyczno-etnograficzne pod auspicjami Stowarzyszenia Litewskiej Kultury Etnicznej w Polsce “Gimtine”, “Alna” oraz najmłodszy dziecięcy zespół taneczny “Salcinukas”.

(tekst: Bożena Bobin)