Puńsk i okolice

►►► Ścieżka "Zielonej Ruty"

Szlak "Zielonej Ruty" jest turystycznym szlakiem dla pieszych z możliwością jazdy na rowerze. Przebiega przez wsie zamieszkiwane w przeważającej większości przez gościnną ludność litewską, kultywującą swoje tradycje zarówno w dziedzinie rękodzieła, folkloru, jak i kuchni regionalnej. Te elementy w sposób doskonały uzupełniają piękny krajobraz tego zakątka Polski.

Nazwa szlaku nawiązuje do rośliny ozdobnej, uprawianej na kwiatowych grządkach przez Litwinki. Roślina ta pięknie opiewana zarówno w podaniach ludowych, jak i piosenkach, ma trwałe miejsce w tradycji i obrzędach społeczności litewskiej. Posiada ona właściwości lecznicze. Jest symbolem niewinności panieńskiej.

Przemierzając ten szlak w wielu ogródkach kwiatowych znajdziemy zieloną rutę. Właśnie pięknie utrzymywane ogródki przy okazałych zagrodach rolników, znajdujących się przy szlaku, będą jedną z jego atrakcji.

W tradycji litewskiej ważne miejsce zajmują elementy rzeźby w drewnie. Dlatego też, poruszając się po szlaku, znajdziemy zarówno bogato zdobione drewniane krzyże przydrożne jak i elementy ogrodzenia czy daszek nad podwórkową studnią, mającą tylko dekoracyjne znaczenie.

Szlak "Ścieżką Zielonej Ruty" rozpoczyna się na przystanku autobusowym w Budzisku (na trasie Suwałki-Budzisko-Przejście graniczne). Od przystanku kierujemy się z powrotem na Suwałki do skrzyżowania szosy asfaltowej z drogą wiejską. Wchodzimy na tę żwirówkę i zbaczamy na wiejską dróżkę w lewo. Idziemy nią ok. 400 m. Przed granicą państwa skręcamy w prawo. Dalej przemierzamy ok. 600 m i wchodzimy do okazałej zagrody, za którą wznosi się potężne zadrzewione wzgórze, otoczone szerokim parowem. Jest to jedno z największych grodzisk na Suwalszczyźnie, znane jako grodzisko Jegliniec, a przez miejscową ludność zwane "Górą Zamkową" ("piliakalnis"). Z wierzchołka tej góry rozpościera się przepiękny widok na otaczającą okolicę.

U podnóża Góry Zamkowej corocznie w maju odbywa się plenerowa impreza pod nazwą "Wiosna Poezji" organizowana przez Wydawnictwo "Ausra" w Puńsku. Wówczas poeci litewscy deklamują swoje utwory, odbywa się wspólna zabawa przy ognisku.

W zagrodzie, będącej u podnóża grodziska, przewiduje się urządzenie wystawy o Jaćwingach - byłych mieszkańcach Góry Zamkowej.

Od tego miejsca wracamy na drogę, którą doszliśmy do grodziska. Od skrzyżowania z szosą asfaltową idziemy żwirówką na południe przez pagórkowaty teren, mijając rzadko rozrzucone zagrody wsi Jegliniec. Po ok. 400 m marszu po lewej stronie na rozstaju dróg zobaczymy stojący na kamiennym cokole, wykuty przez kowali, piękny metalowy krzyż litewski. Dalej kroczymy przez obrzeże wsi Podwojponie, wchodzimy do wsi Wojponie. Mijamy przydrożny wiejski krzyż. Dalej podchodzimy do zbocza wysokiej góry (223 m), skąd rozciąga się przepiękny widok na okolice i leżące u jej stóp jeziorko Trumpołajtis. Po zejściu z góry (jesteśmy w Wojciuliszkach) i dojściu do skrzyżowania z gościńcem Puńsk-Trompole, (na skrzyżowaniu również stoi krzyż), możemy zboczyć kilkaset metrów w lewo i wykąpać się w jeziorku lub skręcić w prawo na gościniec i przejść nim ok. 300 m aby skręcić w lewo i udać się w kierunku widocznego lasu Giłujszgiris (Las Giełujszański). Po przejściu ok. 1 km wchodzimy do małej wsi Giełujsze. Tuż przed ostatnim mieszkańcem tej wsi droga skręca w prawo i biegnie wzdłuż granicy państwa. Wchodzimy w las. Po przebyciu leśnym duktem ok. 2 km, tuż przed wyjściem z lasu, po prawej stronie w odległości ok. 50 m od drogi, zostawiamy zarośnięte wzgórze Barsukalnis, czyli Góra Borsucza. Podania głoszą, że było to być może miejsce kultu pogańskiego. W czasach chrześcijańskich na drzewie zawieszono kapliczkę, pod którą dość często modlono się.

Po wyjściu z lasu jesteśmy już we wsi Krejwiany. Krocząc przez tę wieś zmierzamy drogą wiodącą na południowy zachód do Puńska. Po ok. 2 km dochodzimy do rozwidlenia dróg, na którym stoi pomnik poświęcony Antanasowi Matulewiczusowi - kolporterowi książek i prasy litewskiej, działającemu w latach 1864-1904, gdy obowiązywał tu carski zakaz druku książek litewskich czcionką łacińską.

Od pomnika drogą asfaltową idziemy w kierunku Puńska. Po drodze, po prawej stronie w sadzie stoi krzyż z pięknym, kutym z żelaza zwieńczeniem, który pierwotnie miał być poświęcony Antanasowi Matulewicziusowi. Kamienny obelisk został kiedyś przez niego samego ociosany z zamiarem wykorzystania go na pomnik cmentarny.

W Puńsku wchodzimy na główną ulicę Mickiewicza. Po przejściu ok. 300 m od rogatek, mijamy po lewej stronie restaurację "Sodas", w której można zjeść dania regionalne oraz skorzystać z noclegu w hotelu. Dalej po tej samej stronie jest budynek Urzędu Gminy. Mieści się w nim Punkt Informacji Turystycznej, w którym można uzyskać dodatkowe informacje na temat atrakcji turystycznych tego regionu; o twórcach ludowych z tego terenu, możliwości ich odwiedzenia, obejrzenia ich warsztatów pracy oraz nabycia ich wyrobów. W tym samym budynku mieści się również księgarenka litewska, w której można nabyć widokówki i foldery z tego regionu. Przed budynkiem UG jest pomnik poświęcony 400-leciu Puńska (obchodzony w 1997 r.). Na pomniku umieszczono herb Puńska - wizerunek św. Piotra.

W Puńsku można ponadto zwiedzić Kościół budowany w latach 1877-1881, wystawę rękodzieła ludowego w Starej Plebanii (przy kościele), zabytkowy spichlerz. Można odwiedzić Dom Kultury Litewskiej (ul. 11 Marca), w którym, szczególnie wiosną i latem, odbywają się imprezy kulturalne. W obiekcie tym jest również muzeum etnograficzne i historyczne z bogatymi zbiorami, które warto obejrzeć.

Z Puńska wychodzimy ulicą Szkolną w kierunku Sejn. Na rogatkach, po lewej stronie, zobaczymy niewielki skansen. Jest to zabytkowa zagroda litewska z tego terenu, z końca XIX wieku oraz samotnie stojący spichlerz. Corocznie na początku lipca odbywa się tu festiwal teatru stodolanego organizowany przez DKL. Po zwiedzeniu skansenu wędrujemy w stronę Sejn. Po przejściu ok. 2 km, spostrzegamy, że szosa przecina tory kolejowe. Jest to fragment linii kolejowej Warszawa-Kowno. Jesteśmy w Trakiszkach. Po lewej stronie w odległości ok. 300 m widzimy zabytkowy drewniany budynek stacji kolejowej z 1896 roku. Obecnie użytkowany przez PKP jest nowoczesny budynek, oddany do użytku przed kilkoma laty. Stacja kolejowa Trakiszki jest stacją graniczną Polski z Litwą. Po jej obejrzeniu, wracamy na skrzyżowanie dróg i idziemy piaszczystą drogą, prosto w kierunku zachodnim. Dochodzimy do Centrum Wypoczynku i Rozrywki "Silaine".

Z "Silaine" wracamy ok. 500 m tą samą drogą, którą tu doszliśmy. Idąc, gdy napotkamy skrzyżowanie polnych dróg, skręcamy w prawo. Dojdziemy do następnej plaży na wschodnim brzegu jeziora Sejwy. Wychodzimy potem polną drogą na szosę (Puńsk-Sejny). Skręcamy w lewo i przechodzimy ok. 400 m. Idziemy przez wieś Wojtokiemie. Mijamy po drodze po lewej stronie budynek wiejskiej szkoły w Wojtokiemiach, w którym w przyszłości przewiduje się zorganizowanie schroniska młodzieżowego. Za szkołą w odległości 200 m skręcamy w prawo na asfaltowaną drogę (koło zlewni mleka) prowadzącą do wsi Ogórki. Mijamy z rzadka rozrzucone, tonące w zieleni zabudowania wsi. Po lewej stronie rozpościera się tafla jeziora Kompocie. Dochodzimy do skrzyżowania z drogą asfaltową (Trakiszki-Poluńce). Na skrzyżowaniu na wzgórzu po prawej stronie stoi ogromny kamień z metalowym krzyżem. Jest to pomnik poświęcony odrodzeniu niepodległości Litwy 11 marca 1990 r.

Po wyjściu na drogę asfaltową skręcamy w prawo i idziemy do wsi Kompocie. Mijamy okazałe, zadbane gospodarstwa rolne z pięknymi ogródkami. Przy drodze tej możemy zobaczyć wybudowane z kamienia wiaty przystanków autobusowych. Ponadto, idąc tą drogą, zobaczymy kilka pięknych rzeźbionych w drewnie krzyży w typowym litewskim stylu. Dochodzimy do granicy wsi Kompocie i Przystawańce, o czym świadczy napis z nazwami wsi wyrzeźbiony w drewnie i ustawiony na poboczu drogi. Dalej idziemy przez Przystawańce, po prawej stronie mijamy wiejską szkołę, w której w przyszłości zamierza się uruchomić schronisko młodzieżowe. Dalej wchodzimy do wsi Poluńce. Dochodzimy do skrzyżowania z gościńcem prowadzącym do Sejn. Na skrzyżowaniu skręcamy w prawo, po przejściu ok. 100 m po prawej stronie znajduje się stary poewangelicki cmentarz, świadczący o wielokulturowości tych ziem. Dalej dochodzimy do wsi Widugiery i żwirówką udajemy się do skrzyżowania dróg Poluńce-Sejny i Puńsk-Sankury. Skręcamy w lewo i idziemy asfaltową drogą do Sankur, mijając po drodze wieś Buda Zawidugierska. We wsi tej przy drodze możemy obejrzeć zabytkową szopę maneżową, dobudowaną do stodoły rolnika Niewulisa. Mijamy skrzyżowanie dróg. Po prawej stronie jest szosa asfaltowa prowadząca do Sejn. My zmierzamy jednak prosto drogą żwirową przez wieś Sankury. Po przejściu ok. 2 km skręcamy w prawo na wiejską drogę i idziemy przez wieś Burbiszki. Po przejściu ok. 800 m po lewej stronie mijamy zabudowania byłego PGR-u, schodzimy dróżką w dół i dochodzimy miejsce nad jeziorem Gaładuś, gdzie corocznie w ostatnią niedzielę czerwca odbywa się Zlot Litewskich Zespołów Artystycznych. Jest tu plaża, gdzie można się wykąpać. Wracamy na drogę żwirową i przemierzamy wieś Burbiszki. W wielu miejscach po lewej stronie rozpościera się wspaniała panorama jeziora Gaładuś. Po przejściu przez Burbiszki, wchodzimy do wsi Jenorajście oraz wieś Radziucie. Idąc tą drogą, oprócz wspaniałego krajobrazu, mogliśmy podziwiać również piękne, zadbane zagrody i krzyże przydrożne. Po minięciu wsi Radziucie dochodzimy do wsi Żegary. We wsi tej wchodzimy na asfalt, dalej nasza droga poprowadzi do Sejn. We wsi Żegary warto obejrzeć kościół, w którym odprawiane są msze w języku litewskim. Obecnie stojący murowany kościół wybudowano na miejscu drewnianego modrzewiowego wybudowanego w 1793 roku, który w 1984 r. spłonął. Z Żegar udajemy się szosą ok. 5 km do Sejn.

W Sejnach wchodzimy na ulicę 22 Lipca i po prawej stronie mijamy Dom Litewski i Konsulat Republiki Litewskiej. W Domu Litewskim jest dobry hotel, odbywają się tu różne litewskie imprezy kulturalne, są czynne wystawy, w kawiarni “Karciama” można zjeść dania regionalne.

W Sejnach istnieje możliwość obejrzenia wielu miejsc związanych z kulturą litewską. Jest to pomnik Biskupa Sejneńskiego Antanasa Baranauskasa, Bazylika Sejneńska, byłe Seminarium Duchowne, budynek przy ul. Zawadzkiego, w którym mieściła się litewska drukarnia wydawnicza, Pałac Biskupi przy ul. Piłsudskiego.

Szlak "Ścieżką Zielonej Ruty" kończy się na przystanku autobusowym w Sejnach.

Ciekawą atrakcją tego szlaku turystycznego jest możliwość obejrzenia stanowisk pracy twórców ludowych mieszkających i pracujących w miejscowościach położonych w pobliżu szlaku (tkaczki, plecionkarzy, osoby malujące pisanki wielkanocne, kowali i rzeźbiarzy w drewnie).

Ze względów organizacyjnych zwiedzanie należy uzgodnić z prezesem Stowarzyszenia Litewskiej Kultury Etnicznej w Polsce, Aldoną Wojciechowską (tel. 087-5161406) lub Punktem Informacji Turystycznej w Puńsku działającym przy Urzędzie Gminy w Puńsku (tel. 087-5161048), tu można też uzyskać informacje o aktualnie odbywających się litewskich imprezach kulturalnych w Puńsku, Sejnach lub innych miejscowościach tego regionu.

(wg koncepcji Romualda Witkowskiego)

 

>>aktualności


Wszelkie prawa zastrzeżone. Wydawnictwo "Ausra" Sp. z o.o. w Puńsku, ©®Bożena Bobin 2005

Microsoft Front Page 2002